Thực hiện Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015; Chương trình giám sát của HĐND tỉnh năm 2023; Ban Pháp chế HĐND tỉnh đã tiến hành giám sát chuyên đề “Công tác đảm bảo an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy giai đoạn 2020-2022”. Qua giám sát, Ban Pháp chế HĐND tỉnh đã phát hiện nhiều hạn chế cần có giải pháp khắc phục trong thời gian đến.
Bình Định là tỉnh thuộc vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải miền Trung, là trung tâm của trục Bắc – Nam. Với vị trí địa lý đặc biệt đó nên Bình Định có vai trò hết sức quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của vùng kinh tế miền Trung và Tây Nguyên. Mạng lưới giao thông trong tỉnh gồm có đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, đường biển và đường hàng không. 
Giai đoạn 2020 – 2022, tình hình thế giới, khu vực và trong nước nói chung và trên địa bàn tỉnh nói riêng có nhiều diễn biến phức tạp, đặc biệt trong hai năm (2020-2021), đại dịch Covid–19 đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng về mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội. Đến năm 2022, tình hình dịch bệnh cơ bản được kiểm soát, hoạt động sản xuất, kinh doanh đang dần trở lại bình thường, kinh tế - xã hội của tỉnh bắt đầu phục hồi, nhất là trong lĩnh vực dịch vụ du lịch, điều này đã thu hút lưu lượng người và phương tiện tham gia giao thông gia tăng (chủ yếu là phương tiện cá nhân, phương tiện vận tải hàng hóa, vận tải khách du lịch...). Tuy nhiên, trên các tuyến quốc lộ, công tác quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông (TTATGT), hạ tầng giao thông có lúc, có nơi còn bất cập; ý thức chấp hành pháp luật về an toàn giao thông của một bộ phận người dân, nhất là lứa tuổi thanh, thiếu niên chưa tự giác; một số nơi cấp ủy, chính quyền địa phương có lúc chưa thật sự quyết liệt trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo công tác bảo đảm TTATGT.
Trên tuyến đường bộ: Ý thức chấp hành của một bộ phận người tham gia giao thông chưa cao, tình trạng người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đi ngược chiều, thiếu chú ý quan sát, không nhường đường, tình trạng vi phạm nồng độ cồn, không đội mũ bảo hiểm, vượt đèn đỏ, chạy quá tốc độ quy định, sử dụng điện thoại di động... còn xảy ra nhiều.
Trên tuyến đường sắt: Hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường sắt còn nhiều tồn tại, bất cập về kỹ thuật nhưng chưa được khắc phục kịp thời; tình trạng vi phạm hành lang ATGT đường sắt, tự ý tháo dỡ rào chắn lối đi dân sinh để qua đường sắt vẫn còn diễn ra; ý thức tự giác chấp hành pháp luật về ATGT đường sắt của một số ít người tham gia giao thông còn kém, xem thường quy tắc giao thông; có lúc, có nơi nhân viên gác chắn đường ngang chưa tuân thủ đúng quy trình tác nghiệp... là nguy cơ trực tiếp đe dọa đến an toàn chạy tàu và dẫn đến tai nạn giao thông đường sắt. 
Trên tuyến đường thủy nội địa: Nhu cầu hoạt động của phương tiện thủy nội địa chở khách ngày càng tăng cao, lượng khách đến tỉnh tham quan, du lịch trên đường thủy tăng, nhất là trong các dịp lễ, tết; hệ thống báo hiệu đường thủy vẫn chưa được lắp đặt đầy đủ; thiếu hệ thống an toàn như chưa có cầu cập, nhà chờ, đèn chiếu sáng ban đêm; người điều khiển phương tiện không có bằng, chứng chỉ chuyên môn hoặc có nhưng không phù hợp; phương tiện thủy nội địa hết hạn đăng kiểm, không đảm bảo an toàn vẫn còn hoạt động và một số phương tiện hoạt động tại các bến đò phát sinh trên địa bàn tỉnh.
 Trong 03 năm (2020-2022) toàn tỉnh xảy ra 452 vụ tai nạn giao thông, chết 334 người, bị thương 263 người; so với cùng kỳ 03 năm (2017-2019), giảm 343 vụ (-43,1%), giảm 124 người chết (-27%), giảm 304 người bị thương (-53,6%). Có được kết quả giảm cả ba chỉ tiêu số vụ tai nạn, số người chết và số người bị thương nêu trên là nhờ sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Thường vụ Tỉnh ủy đối với công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và khắc phục ùn tắc giao thông trên địa bàn tỉnh; đồng thời, UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các sở, ban, ngành, hội đoàn thể của tỉnh, UBND các huyện, thị xã, thành phố chú trọng quán triệt cán bộ, công chức, viên chức tự giác chấp hành pháp luật về TTATGT và tăng cường kiểm tra, xử lý các vi phạm về nồng độ cồn, quá tốc độ, quá tải, quá khổ. Đặc biệt, Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành Chỉ thị số 17/CT-UBND ngày 11/10/2018 về việc “Tăng cường quản lý nhà nước gắn kiểm tra, xử lý dứt điểm tình trạng xe công nông, xe tự chế 03, 04 bánh, xe máy cày kéo rơ móoc lưu thông trên các tuyến giao thông trên địa bàn tỉnh”. Ngoài ra, các ngành, các cấp đã phối hợp thực hiện vận động, tuyên truyền bằng nhiều hình thức; ngành Công an và Thanh tra giao thông tăng cường tuần tra, kiểm sát, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về trật tự an toàn giao thông.
Đặc biệt, qua giám sát, Đoàn giám cũng đã thẳng thắn chỉ rõ nhiều tồn tại, hạn chế, bất cập cần được bổ sung vào báo cáo và đề nghị các ngành, các cấp cần có giải pháp hữu hiệu để khắc phục trong thời gian tới. Điển hình như: Việc quản lý hoạt động đăng kiểm xe cơ giới, cần bổ sung thêm số lượng và hiệu quả hoạt động của các cơ sở đăng kiểm trên địa bàn tỉnh. Hoạt động của các bến xe tại các huyện, thị xã, thành phố tuy có quản lý nhưng hiệu quả mang lại rất thấp. Công tác phối hợp tuần tra, kiểm sát, thanh tra giao thông, xử lý vi phạm tuy được thực hiện thường xuyên, nhưng dư luận xã hội cho thấy vẫn còn tình trạng xe chở đất, cát chạy cả ngày lẫn đêm, xe quá khổ, quá tải, gây ô nhiễm môi trường. Công tác phối hợp với các đơn vị, như Sở Xây dựng, Sở TN&MT, Công an (PCCC) trong việc quy hoạch, nhất là các Khu dân cư mới, có đường cứu nạn cứu hộ, phòng cháy chữa cháy, chưa được thực hiện. Việc các doanh nghiệp vận tải tăng giá cước mỗi khi xăng, dầu tăng giá, nhưng khi xăng, dầu giảm giá các doanh nghiệp không kịp thời giảm giá cước hoặc tình trạng giá cước tăng rất cao trong các dịp lễ, Tết… gây bức xúc trong nhân dân. Công tác cấp đổi, cấp mới giấy phép lái xe (GPLX), đổi lại nhưng chưa có số liệu thu hồi, tước GPLX do vi phạm ATGT - đây là số liệu đại biểu đang quan tâm, nhất là lái xe vi phạm nồng độ cồn trong thời gian gần đây tăng rất đáng kể. Theo báo cáo của một số địa phương, hiện nay tình trạng xe công nông, xe tự chế 03, 04 bánh, xe máy cày kéo rơ moóc lưu thông trên các tuyến giao thông trên địa bàn tỉnh còn khá nhiều, nhưng khó xử lý dứt điểm. Việc thực hiện cấp biển số xe, khi thay đổi và cấp đổi biển vàng, biển trắng sang biển vàng đối với ô tô của tư nhân và doanh nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn, chưa thực hiện nghiêm. Tình trạng nhiều xe đã mua bán, chuyển nhượng nhưng không thực hiện sang tên, trước bạ đã gây khó khăn trong công tác quản lý giải quyết và tranh chấp (nếu có xảy ra). Số lượng xe xử phạt, tạm giữ hiện nay khá nhiều nhưng chủ xe không làm thủ tục để nhận lại, hướng xử lý vẫn đang còn lúng túng. Theo báo cáo, Cảnh sát giao thông đã tước giấy phép lái xe có thời hạn 19.949 trường hợp, ra quyết định xử phạt 178.110 trường hợp, phạt tiền 165.162.722.000 đồng. Với số lượng vi phạm còn khá nhiều, ngành chức năng cần phân tích thêm nhóm đối tượng vi phạm trong số đó có bao nhiêu GPLX ô tô, mô tô, có bao nhiêu là nhóm phạm lỗi do rượu bia, do vi phạm khác… để từ đó có biện pháp tác động nhằm giảm tỷ lệ vi phạm. Tuyến đường sắt đi ngang qua tỉnh có nhiều điểm giao cắt đồng mức giữa đường bộ với đường sắt, có 62 đường ngang và 124 lối đi tự mở đã dẫn đến nhiều vi phạm giao thông. Liên quan việc qua lại đường giao nhau, đã tước 285 giấy phép lái xe. Công tác đăng ký, quản lý phương tiện giao thông, tuy có tổng hợp loại phương tiện ô tô, mô tô, xe điện… nhưng chưa có số liệu tàu, thuyền; do đó, ngành chức năng cần quan tâm hơn loại phương tiện này vì nguy cơ tiềm ẩn TNGT là khó lường…
Với phương châm “An toàn giao thông là trách nhiệm của mỗi người”, những bất cập và kiến nghị, đề xuất nêu trên của các ngành, các cấp cần được xem xét để bổ sung vào chương trình, kế hoạch thực hiện. Hy vọng trong tương lai gần, công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông của tỉnh nhà có nhiều thành tích tốt, đem lại an yên và hạnh phúc cho mọi người, cho mọi nhà./.
                                                                                                                                       Trần Nhật Quân